Komunikacja międzykulturowa. Relacje polsko-romskie w środowisku szkolnym - etap wczesnoszkolny - Grzelak, Eliza; Grzelak-Piaskowska, Joanna (Studia Europaea Gnesnensia, 2013)
Autorki tekstu na wstępie przyjęły tezę, że w środowisku szkolnym funkcjonuje odrębna wspólnota komunikacyjna. Pozwoliło to dostrzec, że kształcenie jako specyficzna forma komunikacji ma charakter ciągły i odbywa się w różnych sytuacjach komunikacyjnych. Tak rozumiana komunikacja wspólnotowa nie dotyczy wyłącznie relacji uczeń - nauczyciel. Krąg jej uczestników jest szerszy i obejmuje także rodziny uczniów. Odrębne rozwiązania komunikacyjne zarówno dydaktyczne, jak i pozadydaktyczne powinny być według autorek uruchamiane w sytuacji, gdy szkolna wspólnota komunikacyjna jest zróżnicowana etnicznie. W takim przypadku powinno się uwzględnić wszystkie postawy konsolidacyjne: asymilacyjną, integracyjną oraz multikulturową. Pozwolą one zrealizować podstawowe zadania edukacyjne dla wieku wczesnoszkolnego, czyli podnieść kompetencje w zakresie języka polskiego jako dominującego oraz zaprezentować odmienności kulturowe w celu ich poznania i ochrony. Z przedstawionych analiz wynika, że komunikacja w środowisku szkolnym, zróżnicowanym etnicznie, będzie efektywna, jeśli członkowie omawianej wspólnoty, szczególnie nauczyciele, będą pamiętali, że: - sposób prezentacji treści edukacyjnych musi uwzględniać najbardziej podstawowe wymogi romanipen, czyli nie może naruszać niezapisanych tradycyjnych romskich zasad postępowania i budowania relacji międzyludzkich, - język polski jest dla uczniów romskich językiem obcym, - pismo jest dla nich nietypową formą przekazu, - szkoła jest podstawowym lub jedynym środowiskiem edukacyjnym w zakresie języka polskiego, - wiedza Polaków na temat Romów jest daleka od prawdy, - stereotypy utrudniają komunikację, dlatego należy je eliminować przez poznawanie odmiennych kulturowo uczestników komunikacji, - uczniowie nie tylko posługują się różnymi językami, lecz także funkcjonują w odmiennych przestrzeniach kulturowych, - celem dydaktyki szkolnej nie jest asymilacja, a integracja zmierzająca do multikulturowości, charakteryzującej się poszanowaniem odmienności. Poprawnie kształtowane relacje wspólnotowe umożliwią podniesienie kompetencji komunikacyjnej uczniów romskich oraz ułatwią wszystkim uczniom komunikację w zróżnicowanym kulturowo globalnym świecie.